Acht redenen waarom je pubers serieus moet nemen

Pubers kunnen zooooo dom zijn en zichzelf en anderen met hun acties in moeilijkheden brengen.

Maar…… pubers kunnen ook zoooo creatief zijn en voor zichzelf en anderen met hun acties verrassende oplossingen bedenken en uitvoeren.

Het is soms ook maar net welke kant je kiest om te beoordelen over het gedrag van pubers.
Zie je vooral de onhandige kant of zie je vooral de creatieve kant.
Dat is misschien de uitdaging waar wij als ouders, leraren en hulpverleners voor staan.

Laten we eens op een rij zetten waarom we pubers serieus moeten nemen.

Die puberhersenen

Het lijkt de nationale smoes waarmee veel pubers weg denken te komen: Je hersenen die op hol slaan omdat je nu eenmaal puber bent en je pre frontale hersenen in ontwikkeling zijn. Daarom zouden je zogenaamde executieve functies het niet meer zo goed doen waardoor je niet meer goed kunt plannen, je je huiswerk niet meer doet en allerlei onbezonnen streken uithaalt.

En ja, deels klopt dit. Immers de hersenen, hormonen, het lijf en alles aan de puber is in ontwikkeling en dat verloopt niet altijd even gladjes. Het zou echter een grote vergissing zijn om pubers met dit ontwikkelingsgegeven laten wegkomen als excuus. Dat zou dan ook betekenen dat ze geen verantwoordelijkheid meer kunnen nemen voor hun acties en dat ze daarmee vrijgepleit kunnen worden voor te lage cijfers en onheil wat ze ergens hebben aangericht. Dat kan natuurlijk niet de bedoeling zijn.

Het opdoen van ervaringen

Iedereen weet dat je pas iets leert als je mag oefenen. Door het opdoen van ervaringen leer je je grenzen kennen. En mogelijk nog veel belangrijker: Door dingen te doen, te oefenen en te experimenteren leer je wat je kunt. En als je ervaring opdoet en daardoor ontdekt dat je iets kunt, is dat een enorme boost voor het zelfvertrouwen.

Als je veilig bij mama thuis blijft en niet de wereld gaat verkennen dan blijft je wereld klein en zal je steeds minder durven. Zodra een kind naar het voortgezet onderwijs gaat, wordt daarmee letterlijk zijn wereld weer groter. En er komen nieuwe uitdagingen in fietsenhokken, in een nieuw dorp of stadsdeel waar nieuwe winkels en hangplekken zijn en waar steeds andere mensen iets over en met je hebben te vertellen. Nieuwe werelden vragen om ontdekt te worden en dan weet je niet altijd van te voren hoe dat gaat.

Wat dat betreft komt het reuze goed uit dat die puberhersenen zo nu en dan niet zo goed overzien wat er gebeurt en wat mogelijke gevolgen zijn.

Zo leert een puber heel veel en doet het dagelijks nieuwe ervaringen op waardoor het zelfvertrouwen in het eigen kunnen mooi kan groeien.

Het mogen leren van ervaringen

Wanneer de pubers dan in stad en land en soms duistere plekken hun ervaringen opdoen en wellicht minder gehoorzaam doen dan we gewend zijn, gaat er regelmatig iets fout.

Hoe mooi is het dat er regelmatig iets fout gaat, want van fouten kun je leren. Helaas lijkt er tegenwoordig een taboe te zijn op fouten en willen we voorkomen dat onze kinderen überhaupt in zeven sloten tegelijk lopen en als er iets fout gaat, hangt paps en meestal mams snel aan de telefoon. Scholen worden er soms horendol van als ouders weer eens een onvoldoende willen wegwerken.

We lijken vergeten te zijn dat het totaal niet interessant is als er iets fout gaat, maar dat het juist zo ongelooflijk waardevol is hoe je iets weer in orde kunt maken.

Want ook hier geldt weer: Wanneer een puber zelf verantwoordelijkheid neemt voor domme acties en dit in orde maakt, is hij letterlijk en figuurlijk weer een heel eind gegroeid richting volwassenheid

De angst van de ouders

Uit voorgaande wordt al een beetje duidelijk dat ouders soms ongewild en onbedoeld de grootste vijanden zijn van hun puber.

Ouders zijn doodsbang dat hun kind ontspoort en zien op elke straathoek het gevaar van drank, drugs, seks en foute vrienden.

Omdat angstige ouders vooral geneigd zijn om controle uit te oefenen, lopen ze het risico hun kind te verstikken. Door de angst van ouders lopen pubers enerzijds het gevaar dat ze zich te braaf houden of dat ze juist nog verder uit de band springen om aan hun ouders te ontkomen.

De sociale en maatschappelijke toekomst

Helaas lijkt het alsof de schooltijd helemaal in het teken staat van zo goed je best doen om de hoogst mogelijke opleiding te volgen. We hebben massaal het idee dat als pubers hun school maar netjes volgen en hoge cijfers halen, dat ze dan pas klaar zijn voor de toekomst die als een gespreid bedje wacht.

Hoe jammer is het dat onze pubers en jongeren zo gericht zijn op een mogelijke toekomst dat het opdoen van ervaringen in het gedrang komt.

Nooit meer in je leven die tussentijd

Je zou de tijd tussen je twaalfde en je twintigste ook een soort tussentijd kunnen noemen waarin je het experiment leven voluit de ruimte geeft. In deze jaren kun je erachter komen wat je talenten zijn, wat je belangrijk vindt, hoe je je leven een beetje wilt inrichten en waar je je op wilt richten en met wie je wilt zijn.

Het lijkt wel alsof we tegenwoordig pubers en jongeren hun tijd om te ontwikkelen ontstelen door hen in een keurslijf te persen.
Want hoeveel verschil is er werkelijk met 100 jaar terug toen kinderen op hun twaalfde moesten werken?

Het lijkt alsof kinderen alle tijd hebben, maar ondertussen houden we kinderen enerzijds klein door hen thuis te binden met liefde, aandacht en verregaande verzorging en anderzijds verwachten we van hen topprestaties die ons mogelijk het gevoel geven dat we als ouders geslaagd zijn.

Geven we feedback of kritiek?

Wanneer er iets mis gaat met pubers die ervaringen opdoen en leren door trial en error en hun hersenen daarbij niet altijd mee hebben, dan hebben wij volwassenen vaak de neiging om met schrik, kritiek, geboden en verboden te komen.

Dit is echter niet de meest slimme aanpak omdat we daarmee de puber niet serieus nemen en ook hun hersenen juist tegenwerken.

Pubers zijn echt al in staat om hun afwegingen te maken, ook al zijn het niet altijd de afwegingen die wij bedacht hebben.

Als wij pubers feed back geven en hen bevragen over het hoe en waarom van hun denken en acties, word je vaak verrast door de antwoorden. En wanneer we dan pubers meer leren nadenken over wat ze willen, wat de consequenties zijn en hoe ze het willen gaan aanpakken, dagen we juist hun hersenen uit in de goede richting.

Dit betekent dus dat het handig en verstandig is om pubers volstrekt serieus te nemen, eerst bij onszelf te rade gaan over onze angsten en pubers vertrouwen en uitdaging geven.

Op deze manier komen we op vele fronten tegemoet aan de ontwikkeling van pubers en bijkomend voordeel kan zijn dat de sfeer in huis aanmerkelijk verbeterd.

En die domme acties?

Haal diep adem, bijt je tong af en stel een vraag en wacht af…
Preken en vastbinden kan altijd nog. 🙂


Werk je met pubers?
Dan is misschien de praktische pubercoach opleiding echt iets voor jou. Handige tools, toepasbare theorie, tips voor samenwerken met ouders en praktische richtlijnen om pubers en jongeren te helpen met alle voorkomende hulpvragen die bij deze leeftijdscategorie kunnen voorkomen.
Lees alles over de praktische pubercoach opleiding


Dit artikel werd in verkorte vorm gepubliceerd in de weekendbijlage van het Friesch Dagblad van 13 juli 2019.

Spreekt deze blog je aan? Ik vind het een compliment als je deze deelt. Wanneer je deze tekst of gedeeltes daarvan wilt gebruiken, vraag dan even toestemming.

Wil je weten hoe ik werk met ouders en kinderen, of wil je meer lezen over de training Ik leer leren? Like dan nu mijn facebookpagina om iedere dag te lezen en kijken over alles wat met kinderen heeft te maken. Kijk of ik iets voor je kan betekenen om met kinderen en hun ouders te werken op mijn website van de opleiding tot kindercoach en opvoedcoach


Meer artikelen:
Lees ook: Puberteit: Drama of genieten?
Lees ook: Kun je pubers loslaten?
Lees ook: Waarom zijn belonen en straffen waardeloze machtsmiddelen?
Lees ook: Waarom stoppen pubers niet met schoppen?
Lees ook: Wie ruimt jouw rotzooi op?
Bekijk ook: Wanneer kan je puber alleen op vakantie met vrienden?
Bekijk ook:  Hoe benader je negatief gedrag op een positieve manier?
Bekijk ook: Hoe leer je tegen je verlies te kunnen?
Bekijk ook: Wanneer is gamen niet meer oké?

Geplaatst in Ontwikkeling van kinderen, Opvoeden in deze tijd, Pubers, Stof tot nadenken | Een reactie plaatsen

Het mooie van jaloezie

Wil je weten hoe ik werk met ouders en kinderen, of wil je meer lezen over de training Ik leer leren? Like dan nu mijn facebookpagina om iedere dag te lezen en kijken over alles wat met kinderen heeft te maken. Kijk of ik iets voor je kan betekenen om met kinderen en hun ouders te werken op mijn website van de opleiding tot kindercoach en opvoedcoach

Geplaatst in filmpjes, Hooggevoeligheid, Opvoeden in deze tijd | Een reactie plaatsen

Je brein als bescherming

Dit is een gastblog van Kitty Rumping en Ramona van Bakkum over hun nieuwe boek Mijn beschermende brein.

Als klein meisje ging ik iedere zondagmiddag met mijn ouders bij Oma op bezoek. Mijn Oom en Tante kwamen ook iedere week met mijn -niet zo leuke- neefje. De grote mensen gingen kaarten en mijn neefje wilde met mij spelen. Helaas was dat “spelen” van hem meer pesten. Hij was twee jaar ouder dan ik, ongeveer 10 jaar. Waarschijnlijk zag het er voor onze ouders uit als gezellig spelen, maar in werkelijkheid werd ik gecommandeerd wat te doen en te laten. Als verlegen introvert meisje was ik een gewillig slachtoffer dat er niets tegenin durfde te brengen.

Na verloop van tijd begon ik steeds meer tegen de zondag en ons bezoek aan Oma op te zien. Op zaterdag begon de buikpijn al te zeuren en kon ik niet in slaap komen. Als we bij Oma uit de auto stapten werd het erger en erger.

Mijn ouders vonden dat ik mij aanstelde. “Het is toch leuk om met Tim te spelen? En Oma is toch hartstikke lief?”. “Nu niet weer gaan zeuren over buikpijn hoor, kom op er is niks met jou aan de hand.”  “Je hebt gewoon geen zin”. “Allemaal smoesjes, hou op!”.

Hoe vaak komt dit voor? Kinderen die buikpijn hebben door de strenge zwemmeester, door een spannende spreekbeurt, of een andere sociaal onveilige situatie. Misschien is het geen echt onveilige situatie, maar het wordt door het kind wel als onveilig ervaren.

Ouders denken vaak dat het kind zich aanstelt; want als het kind uit de situatie is houdt de buikpijn op. Zie je wel! Toch aanstellerij …. NEE DUS!

Pijn zit tussen de oren, maar is echt GEEN aanstellerij! De pijn is er echt.

Hoe werkt het dan? Iedere pijn -waar dan ook in je lijf- wordt gemaakt door je brein. Je brein beschermt je met pijn … Het beschermt je voor onveilige situaties.  Bijvoorbeeld als de kraan te heet is, stuurt je brein pijn zodat je je hand snel terugtrekt uit de straal en niet verbrandt.

Ook bij sociaal onveilige situaties krijgt het brein signalen uit het lichaam en wil dan beschermen. Dus stuurt het buikpijn, of hoofdpijn, of vermoeidheid, enz. Dat verklaart ook hoe het kan dat de buikpijn vlot verdween als we weer veilig thuis waren. Niks aanstellerij, echte pijn. Gestuurd door het brein om mij uit die spannende situatie te redden.

Soms kan het brein je gaan “overbeschermen” en te snel of langer pijn sturen dan nodig is. Dat kan te maken hebben met boodschappen van buitenaf of met de eigen gedachten.

In een klas van 30 leerlingen zitten gemiddeld 7(!) kinderen die last hebben van aanhoudende- of terugkerende pijn. Kitty Rumping (Fysiotherapeut bij het Pijnteam van Revalidatiecentrum Heliomare) en ik; Ramona van Bakkum (Pedagogisch medewerker bij Partou en illustrator) hebben een boek over pijn gemaakt. Speciaal voor kinderen en voor ouders. Een boek waarin met veel plaatjes een ingewikkeld verhaal op een eenvoudige manier wordt uitgelegd. Pijneducatie zoals dat heet. Want als je begrijpt hoe het werkt is dat het begin van genezing.

Het boek heet “Mijn beschermende brein” en is voor 14,95 te koop via onze website: www.mijnbeschermendebrein.nl


Meer artikelen:
Lees ook: Boosheid aan, hersenen uit
Lees ook: Luikjes open of luikjes dicht bij leren
Lees ook: tweetalig opvoeden goed voor de hersenen
Lees ook: Stimulerende ouders zijn goed voor de hersenontwikkeling
Lees ook: De hersenen van lerende kinderen
Bekijk ook: Hoe kun je helpen bij grote angst of crisis?
Bekijk ook: Executieve functies: Emotieregulatie

Geplaatst in Gastschrijvers, Wist je dat? | Een reactie plaatsen

Komt de boosheid van je kind bij de juiste persoon terecht?

Boosheid moet je leren.
Wanneer je een boos kind ziet, denk je daar niet zo snel aan en als het je eigen kind is die met woedende gebaren en woorden voor je staat, ben je dat helemaal vergeten.

Toch is het ongelooflijk belangrijk dat we kinderen al zo jong mogelijk leren omgaan met boosheid.

Waarom moet je leren omgaan met boosheid

Mensen die niet leren omgaan met hun boosheid, worden op een dag heel onaangenaam voor de omgeving. Wanneer iets tegenzit of als ze hun zin niet krijgen, maken ze gebruik van gedrag wat vaak beschadigend is voor mensen en dingen om hen heen.

Er wordt met spullen gegooid of iemand krijgt de volle laag en wordt gekwetst, al dan niet met woorden.

Iedereen kent wel kinderen, pubers of volwassenen in de eigen omgeving die op een nare manier reageren wanneer hen iets dwarszit en vaak komt de persoon ermee weg, maar verliest wel respect, roept angst op of wordt niet meer serieus genomen.

Onlangs nog las ik een artikel over angst op de werkvloer omdat met name managers en leidinggevenden hun medewerkers bedreigen en boosheid op een vervelende wijze uiten.

Het leren hanteren van je boosheid helpt om je sociale contacten gezond te houden en helpt vooral om je grenzen te kunnen aangeven op een aanvaardbare manier. Het rekening houden met elkaar en respecteren van elkaar kan alleen als we op een helpende manier leren omgaan met boosheid.

Het woedende kind dat uit school komt

Iedere klas kent een aantal kinderen die op school de liefste en rustigste kinderen zijn. En thuis veranderen ze in ongeleide projectielen en zijn het ware monsters.

Dit begint vaak al als mama het schoolplein op komt. Als je soms hoort en ook ziet hoe deze lieftallige kinderen veranderen in krijsende en slaande monsters bij het naderen van hun moeders, slaat de schrik je om het hart.

Ouders vinden het lastig om dit gedrag aan te kaarten en houden lang hun mond en weten na verloop van tijd niet meer hoe ze met hun woedende kind om moeten gaan.

De oorzaak wordt vaak bij school gelegd, maar het is de vraag of dit wel klopt.

Wat is er aan de hand met die boze kinderen na schooltijd?

Wat je vaak ziet, is dat het juist de gevoelige kinderen zijn die op school een groot aanpassingsvermogen laten zien. Zij nemen alles om zich heen op en vinden het lastig om hun grenzen aan te geven en zodra de schooluren voorbij zijn, barst de bom. Letterlijk is vaak het potje vol en ontploft in de vertrouwde omgeving waar het veilig is.

Deze kinderen raken gedurende de dag overprikkeld en hebben nog te weinig vaardigheden om met alle prikkels om te gaan.

Waar gaat het mis?

De denkfouten van vele ouders van deze overprikkelende kinderen zijn tweeledig.

Ouders willen dat school rekening houdt met hun gevoelige kind en willen dat de leerkracht maatregelen neemt zodat het kind minder prikkels krijgt.

Daarnaast vinden vooral moeders het heel verdrietig voor hun kind dat het zo overprikkeld is en gaan zij ermee akkoord dat hun kind zich op hen afreageert. Ze zeggen vaak letterlijk dat het kind zijn woede kwijt moet en dat het fijn is dat het kind dit thuis laat zien.

Boosheid uiten is gezond, maar moeders verdienen respect en mogen niet uitgescholden of gemolesteerd worden

Als een kind op school zijn boosheid kan inhouden en dit parkeert tot een ander moment, is het kind dus in staat om zich te beheersen en moet het nog leren om op de juiste plek te reageren met ongenoegen.

Wat moet er geleerd worden?

Om met name deze gevoelige kinderen te helpen meer in balans te komen zowel op school als thuis, moet je de situatie eerst onderzoeken.

Wat gebeurt er op school waardoor het kind zo overprikkeld raakt? Zijn er werkelijk teveel prikkels waardoor het kind moet leren om bijvoorbeeld even apart te gaan zitten? Is het helpend om het kind te leren dat het mag zeggen als het iets niet zo fijn vindt? Moet het kind leren om tegen andere kinderen te zeggen dat ze even moeten stoppen? Mag het kind leren om tegen juf te zeggen als er iets niet goed gaat?

Het kan helpend zijn wanneer het kind leert herkennen dat iets niet fijn is en ook leert zich te uiten op de plek waar zich iets voordoet in plaats van het op te sparen voor mama. Uiteraard is dit voor vele kinderen en zeker voor jonge kinderen een hels karwei wat ze zeker niet in hun eentje kunnen.

Wat kunnen ouders leren?

Kinderen die op school zo overprikkeld raken, hebben ouders nodig die hen standvastig de weg wijzen en een veilige en rustige plek bieden. Dat klinkt heel logisch en iedereen zal dat beamen.

Echter….. wanneer je als moeder denkt dat je kind zich moet uiten en je accepteert dat je kind tegen jou tekeer gaat, bied je je kind geen veiligheid. En juist die veiligheid en geborgenheid heeft je kind zo heel hard nodig.

Je overprikkelde kind dat overstuur is, heeft het nodig dat jij juist, net als de juf op school, het baken in die chaos bent. Wanneer je kind op je in mag beuken, zal het nog meer van slag raken want de veilige grenzen zijn dan zoek.

Als ouder kun je leren om je kind te helpen in de onoverzichtelijke wereld weer plek te vinden. Je kunt leren het veilige baken te zijn en de wereld voor je kind overzichtelijk maken.

Hoe help je je kind de boosheid goed te adresseren?

Allereerst is het natuurlijk van belang om zelf het goede voorbeeld te geven. 🙂

Want hoe ga jij om met je boosheid? Zeg je op je werk waar je last van hebt? Of neem je je boosheid mee naar huis en adresseer je deze bij je partner en je kinderen of door je af te reageren op de hond of kat?

Daarnaast kun je je kind helpen door allereerst je basishouding aan te pakken dat je kind respect voor je heeft te hebben en je zodanig heeft te benaderen. Dit betekent dat je geen schelden en geweld tolereert.

Om te voorkomen dat je kind op jou losgaat, is er één hele belangrijke remedie. Geef je kind erkenning en troost. Benoem en geef woorden aan hoe het was op school en geef je kind een knuffel of laat het juist even met rust en parkeer je vragen als je merkt dat dit beter werkt.

Als je kind rustig is en weer tot zichzelf is gekomen, kun je een beetje de dag doornemen en ontdek je vast de pijnpunten. Eventueel kun je ook aan de leerkracht vragen wat de moeilijke momenten zijn van je kind.

En dan ga je samen op zoek naar oplossingen: “Wat had je kunnen doen?, wat kun je denken?, waar kun je even naar toe gaan? Wie kun je vragen?” En je kunt uitleggen dat Piet misschien alleen wil spelen en dat Jan zo graag ook dat spel misschien wilde doen en dat Roos dat lastig vindt en dat Maria het ook niet weet.

Op deze manier maak je de wereld voor je kind een beetje meer behapbaar en leer je een kind begrijpen hoe dingen gaan en bovenal leer je stap voor stap dat ze zelf de hand kunnen hebben in oplossingen. En daar leren ze meer van dan van juf, de andere kinderen of de school vragen om zich aan te passen…

Al kan je kind daar natuurlijk wel zelf om leren vragen. Zodat de frustratie, het ongenoegen en de onmacht op de juiste plek direct een uitweg vindt en de boosheid niet op een later moment een verkeerd adres krijgt…


Speciaal voor ouders: 5-stappenplan om je boze kind te helpen

Heb jij ook een boos kind thuis en kun je wel enige ondersteuning gebruiken?

Volg dan mijn online cursus met het 5-stappenplan om boze en driftige kinderen te helpen. Met werkboek voor jezelf, het booswerkboekje voor kinderen en de poster: eerste hulp bij boosheid. Ik beloof je dat je snel weer rust in huis hebt.

Bekijk de inhoud en de voordelen van deze cursus.


Meer artikelen
Lees ook: 9 zorgen over kinderen van deze tijd
Lees ook: Voorkom dat kinderen zich zorgen maken
Lees ook: Stil en verlegen, mag het alsjeblieft?
Lees ook: Wat moet je NIET doen bij hooggevoelige kinderen?
Bekijk ook: Dé gouden tip voor hooggevoelige kinderen
Bekijk ook: Strongwilled kinderen: Hoe leer je dwingend gedrag af?
Bekijk ook: Hooggevoelig: Leren als een dolfijn

De illustratie is gemaakt door Bianca Snip

Geplaatst in Boosheid, Hooggevoeligheid, Opvoeden in deze tijd | Een reactie plaatsen

Dé gouden tip voor hooggevoelige kinderen

Hooggevoelige kinderen vinden het vaak lastig om zichzelf af te schermen en zijn erg gevoelig voor de emoties van anderen.
Je kunt hen op een eenvoudige manier helpen om meer helderheid en duidelijkheid te krijgen in situaties die teveel zijn.
Bekijk het maar in dit nieuwste filmpje met de gouden tip voor hooggevoelige kinderen.

Wil je weten hoe ik werk met ouders en kinderen, of wil je meer lezen over de training Ik leer leren? Like dan nu mijn facebookpagina om iedere dag te lezen en kijken over alles wat met kinderen heeft te maken. Kijk of ik iets voor je kan betekenen om met kinderen en hun ouders te werken op mijn website van de opleiding tot kindercoach en opvoedcoach

Geplaatst in filmpjes, Hooggevoeligheid | Een reactie plaatsen

15 redenen waarom kinderen boos worden en wat je eraan kunt doen

Ik zal hem nooit meer vergeten.
Dat jongetje wat bij mij kwam omdat hij grote problemen had op school met andere kinderen.
Zijn probleem was dat hij ging vechten als hij boos werd en op het plein en in de klas zorgde dat voor steeds meer overlast.
En wat zag ik een leuk joch, open en spontaan en met een prachtig bos rood haar.
Dat rode haar bleek precies het probleem want toen ik hem vroeg waarom hij zich boos liet maken, zei hij dat ze hem vuurtoren noemde en dat hij dat niet leuk vond.
Om erachter te komen hoe dat precies bij hem in zijn werk ging, begon ik hem een beetje te jennen.
En warempel, vanuit zijn tenen kleurde hij helemaal rood.
De vuurtoren ging aan….

Vele redenen om boos te worden

Het leuke van boze kinderen, maar ook volwassenen, is dat iedereen verschillend is. Wat voor de ene mens zeer bloeddrukverhogend is, is voor de ander iets om je schouders over op te halen.
Waar de één volledig los gaat, merkt de ander niet eens op dat er iets aan de hand is.
Hoe boeiend is het om te onderzoeken waarom een kind, puber of ouder zich boos gaat voelen en natuurlijk vooral hoe je hiermee kunt omgaan.
Een aantal veel voorkomende redenen voor kinderen om boos te worden zijn:

Het is niet waar

Wat er bij het jongetje gebeurde was dat hij zichzelf geen vuurtoren vond. En wanneer iemand iets zegt waarvan jij vindt dat het niet waar is, kun je je daar behoorlijk kwaad over maken. Als de ander dan volhoudt dat zijn visie wel waar is, kan er zo maar een lont in een kruitvat zijn wat snel in de hens vliegt.
We hoeven alleen maar naar de politiek te kijken en op facebook rond te neuzen om deze reden voor boosheid te herkennen.

Wat is hier aan te doen?
De leertaak is om bij deze vorm van boosheid in te zien dat ieder een andere mening kan hebben en dat HET gelijk misschien niet bestaat. Daarnaast kun je veel leren van een andere mening, onder andere om zelf een afgewogen mening leren hebben en je kunt ook leren relativeren waardoor je je minder boos hoeft te voelen.

Ik wil iets anders dan jij wilt

Een echte klassieker bij kinderen. Ze gaan samen spelen en kunnen het niet eens worden over het te spelen spel. Want kind één had dit bedacht, terwijl kind twee toch echt zeker weet dat ze iets anders hadden afgesproken.
Zie daar het conflict waar meestal helaas de ouders of de juf een oplossing voor moet zien te vinden.

Wat is hier aan te doen?
Eigenlijk is een dergelijk conflict fantastisch want kinderen leren hierdoor onderhandelen en voor hun belangen op te komen. Ze leren daarbij ook nog rekening houden met elkaar en iemand anders iets gunnen.
Hoe jammer is het dan dat wij volwassenen dit leerproces vaak zo verstoren?

Het is niet eerlijk

Juf trekt iemand voor, de scheidsrechter is partijdig, Zij mag wel een film kijken en die groep mag eerder naar huis.
Iedere dag zijn er verschillende momenten dat er iemand onrecht wordt aangedaan. Of het betreft jezelf of je wordt erg boos omdat je ziet dat iemand anders ernstig onrecht wordt aangedaan. Of het nu over jezelf gaat of over onrecht tegen iemand anders, het kan erg lastig zijn om hier rustig over te blijven.

Wat is hier aan te doen?
Leren omgaan met onrecht kan erg moeilijk zijn omdat het zo vastzit aan belangrijke waarden. Je kunt leren relativeren en leren bedenken dat iemand anders mag leren voor zichzelf op te komen en dat die geen kans heeft als jij het doet. Daarnaast kun je leren accepteren dat er veel onrecht is en je voornemen om zelf zuiver te blijven.

Ik had er op gerekend

Dit is een lesje omgaan met teleurstellingen. Het valt niet mee om als je ergens naar uitkijkt of je bent blij met een vooruitzicht, dat je dit dan moet laten varen. Al je plannen gaan in duigen en je moet een nieuwe koers gaan varen. Daar kun je behoorlijk overstuur van raken.

Wat is hier aan te doen?
Door het leren omgaan met teleurstellingen leer je omgaan met veranderingen waardoor je meer flexibel wordt en gemakkelijker kunt schakelen van de ene situatie naar de andere. Bovendien kun je leren een goed humeur te houden als zaken anders lopen dan verwacht en daardoor wellicht ook leren invoelen wat teleurstellingen voor anderen betekenen waardoor je kunt leren vriendelijk te blijven in lastige situaties

Ik kom tekort en anderen worden voorgetrokken

Deze vorm van boosheid lijkt wel een beetje op onrecht, maar heeft een ander oergevoel. Hierbij wordt de boosheid vooral veroorzaakt doordat je het gevoel hebt dat de ander van meer waarde is dan jijzelf. Je denkt dat de ander beter, mooier en belangrijker is en dat degene die de lakens uitdeelt jou minder belangrijk en minder mooi en lief vindt.

Wat is hier aan te doen?
Voor de hand ligt dat je gaat leren dat jij oké bent zoals je bent. Omdat dit voor de meesten van ons niet voor de hand ligt, is het belangrijk dat je leert dat ieder mens verschillend is en dat je onderzoekt voor wie jij allemaal van waarde bent. Voor wie maak jij het verschil en wie zou heel verdrietig zijn als jij er niet meer bent. Dat helpt vaak relativeren om ook te leren dat niet iedereen je aardig hoeft te vinden en dat mensen nu eenmaal verschillend behandeld worden. En een verschillende behandeling hoeft niets te zeggen over wie jij bent, maar zegt alles over wat er op dat moment in de omstandigheden even belangrijk is. Leren onderscheid te maken dus tussen wat er is en wie je bent.

Ik kan me niet beheersen

Deze manier van boosheid is vaak een gewoonte. Regelmatig hoor ik van kinderen en zeker van pubers dat ze hun boosheid gebruiken om hun zin te krijgen. Immers, als ze veel lawaai maken dan zijn anderen, te beginnen bij de ouders, veel sneller geneigd om toe te geven aan de eisen van het boze kind. Het trieste van deze manier van boosheid uiten is dat deze kinderen als ze ouder worden vaak alleen komen te staan want anderen hebben er weinig zin in gemanipuleerd te worden door een gillende ander en zeker pubers onderling hebben daar ook minachting voor.

Wat is hier aan te doen?
Allereerst is het zinvol om te onderzoeken wanneer en waar het boze kind wel beheersing heeft. Dit is dan direct het bewijs dat het kind het wel kan, maar er in bepaalde situaties niet voor kies. De leertaak is dan om ook in moeilijke situaties je te leren voegen naar de omstandigheden, je verlies te leren nemen, anderen iets te gunnen, je mond te leren houden, te leren accepteren dat jij de wereld niet kunt besturen en te leren dat je je boosheid ook woorden kunt leren geven die meer gaan helpen om je zin te krijgen.

Nog meer redenen om boos te worden

Er zijn natuurlijk nog ontelbare andere redenen om boos te worden en hieronder een opsomming hiervan.
De meeste redenen hebben te maken met alle eerder genoemde redenen.

  • Niet tegen je verlies kunnen
  • Er niet tegen kunnen wat anderen zeggen of doen
  • Oververmoeid zijn en teveel prikkels krijgen
  • Het gaat anders dan je had verwacht
  • Het eigen plan willen trekken en uitvoeren
  • Niet willen wachten op je beurt
  • Het niet eens zijn met de regels
  • Anderen komen hun afspraken niet na
  • Anderen spelen vals

Vrijwel alle redenen voor boosheid hebben te maken met grenzen. Iemand gaat over jouw grens van waar je op gerekend had of wat jij belangrijk vindt. En omdat we niet alleen op de wereld zijn, moeten we iedere dag opnieuw rekening houden met grenzen die aan ons worden gesteld. Als we dat nog lastig vinden, reageren we vaak heftiger dan de situatie nodig heeft.
Voor kinderen is het van belang dat we hen steeds blijven uitleggen wat er aan de hand is en dat ze een keuze hebben hoe ze met die grenzen in die situatie willen omgaan.

En de vuurtoren?

De jongen met het prachtige rode haar mocht ook leren dat de mening van anderen niets hoefde te betekenen over wie hij was. Het was gewoon voor de anderen een spel geworden omdat hij zich zo uit de tent liet lokken. Hij kon dus anders leren omgaan met de mening van anderen en hoefde zich er niets van aan te trekken wat zij van hem vonden.
Eerlijk gezegd weet ik niet hoe het met hem is afgelopen want ik heb hem nooit weer gezien, maar ik hoop van harte voor hem dat hij zijn rode haar als iets unieks is gaan zien en inmiddels moet hij al volwassen zijn…


Speciaal voor ouders: 5-stappenplan om je boze kind te helpen

Heb jij ook een boos kind thuis en kun je wel enige ondersteuning gebruiken?

Volg dan mijn online cursus met het 5-stappenplan om boze en driftige kinderen te helpen. Met werkboek voor jezelf, het booswerkboekje voor kinderen en de poster: eerste hulp bij boosheid. Ik beloof je dat je snel weer rust in huis hebt.

Bekijk de inhoud en de voordelen van deze cursus.


Meer artikelen
Lees ook: Zijn vaders anders boos dan moeders?
Lees ook: Boosheid is een noodzaak
Lees ook: Onrechtvaardigheid, hoe deal je ermee?
Lees ook: Wie flexibel is, krijgt meer
Bekijk ook: Tegen je verlies kunnen
Bekijk ook: Hoe kun je afspraken maken met boze kinderen?
Bekijk ook: 22 dingen die een boos kind kan leren

De illustraties zijn gemaakt door Kitty Blüm en Bianca Snip

Geplaatst in Boosheid, Wist je dat? | Een reactie plaatsen

Wanneer kan je puber met vrienden op vakantie?

In menig gezin ontstaat op enig moment gedoe, geruzie en discussie omdat kindlief met vrienden op vakantie wil.
Voor veel ouders ook een nachtmerrie om over na te denken want wat kan er allemaal wel niet misgaan?
Zeker als je jonge puber met een club naar het buitenland wil, kan dat zorgen voor enige slapeloze nachten.

Het hoeft echter geen enkel probleem te zijn om een puber op vakantie te laten gaan. Wanneer je een aantal criteria onderzoekt, weet je al snel of je je kind kunt laten gaan en kunt vertrouwen.
Je weet dan ook wat er eventueel nog nodig is om te leren.
Kijk maar naar het filmpje voor de criteria.

Lees ook: Mijn ervaring met onze dochter met vriendinnen naar Terschelling


Wil je weten hoe ik werk met ouders en kinderen, of wil je meer lezen over de training Ik leer leren? Like dan nu mijn facebookpagina om iedere dag te lezen en kijken over alles wat met kinderen heeft te maken. Kijk of ik iets voor je kan betekenen om met kinderen en hun ouders te werken op mijn website van de opleiding tot kindercoach en opvoedcoach

Geplaatst in filmpjes, Pubers | Een reactie plaatsen

Hoe kan onrecht een geschenk zijn voor kinderen?

Of je het nu leuk vindt of niet: Ieder kind krijgt ermee te maken. En er zijn iedere dag talloze voorbeelden waar kinderen zich doorheen moeten worstelen.
Denk maar eens aan een onterechte boze opmerking van ouders of de leraar. Of niet gevraagd worden voor een feestje. Niet geloofd worden als je zegt iets niet gedaan te hebben. Een onvoldoende krijgen omdat de leraar niet het juiste huiswerk had gegeven. Beschuldigd worden van iets, onterecht verliezen door een scheidsrechter die een foute beslissing neemt.
De voorbeelden zijn eindeloos en komen iedere dag voor.

Levens onrecht

Naast de huis, tuin en keuken incidenten waarover je heel boos kunt worden omdat ze onrecht doen, is er nog een ander soort onrecht wat ik het onrecht van het leven noem.
Dit gaat over ziekte, armoede, overlijden, ouders die gaan scheiden, huizen die verwoest worden, vluchten en oorlog.
Helaas moeten veel kinderen ook leren omgaan met dit soort onrecht van het leven waar in feite niemand een antwoord op heeft omdat het je zomaar kan overkomen.

Wat als het ergste je overkomt

We kunnen kinderen niet goed voorbereiden op het onrecht wat hen zonder uitzondering zal overkomen. Sterker nog, als ouders worden we vaak zelf uit het veld geslagen door het levensonrecht en bij de dagelijkse onrecht incidenten reageren we als opvoeder niet altijd handig.
En juist in het opvoeden van kinderen ligt een antwoord om kinderen te leren omgaan met onrecht.
Wanneer kinderen al jong hebben geleerd te dealen met lastig gedrag van anderen en oneerlijkheid op meerdere gebieden, leren ze veerkracht ontwikkelen. En veerkracht helpt om tegenslagen te overwinnen en te kunnen blijven staan in de stormen des levens.

Wat kunnen kinderen leren

Om veerkracht te ontwikkelen is het belangrijk dat kinderen allereerst leren omgaan met teleurstelling en met het leren accepteren van een Nee. Die vaardigheden zijn al te leren door een peuter die het snoepje wil of zijn schoentjes niet aan wil doen. Als het kind ouder wordt, moet het misschien meehelpen met klusjes en huiswerk maken en doorzetten om iets af te maken. Ook moet het leren een goed humeur te houden als iets leuks niet doorgaat omdat je iets moet doen wat je vergeten was. Tegenwoordig worden dit de executieve functies genoemd die helpen om een succesvol leven te kunnen leiden en helpen veerkracht te ontwikkelen.
En juist deze belangrijke vaardigheden staan in de opvoeding erg onder druk in deze tijd.

Wat kunnen ouders leren

De houding van ouders is voor kinderen cruciaal om te leren omgaan met de vervelende zaken des levens.
Veel ouders vinden het erg moeilijk om het uit te houden als hun kind niet zo goed in zijn vel zit. Veel ouders spannen zich daarnaast tot het uiterste in om het leven van hun kind zo aangenaam mogelijk te maken.
Gaat er een keer iets mis dan staan ouders onmiddellijk paraat om de problemen van kinderen op te lossen.

Wat ik kinderen meer zou gunnen

Ik vraag vaak aan ouders, leraren en hulpverleners wat er zou gebeuren als wij eens meer achterover zouden leunen. Hoe kan het toch dat we het verleerd lijken te zijn om te vertrouwen op de capaciteiten van de kinderen. En erger, dat we kinderen alle kansen ontnemen om te leren van de huis, tuin en keuken teleurstellingen en het onrecht wat hen wordt aangedaan op het plein, in de klas en op straat.
Wanneer kinderen gewoon boos mogen zijn op wat hen overkomt en vervolgens zelf een oplossing kunnen vinden met de steun van de volwassenen om hen heen, leren ze veel en met name zelfvertrouwen!

Waar worden kinderen sterk van

Kinderen leren dat ze hulpeloos zijn en dat ze iemand nodig hebben om hun zaakjes op te lossen als ouders alles voor hun voeten wegvegen.
Het kind troosten en erkenning geven voor het onrecht wat hen overkomt en vervolgens het kind uitdagen om te leren omgaan met die tegenslag, leert kinderen dat ze zelf invloed hebben op wat hen overkomt zodat ze niet het slachtoffer hoeven zijn.
Het kleine onrecht kan zo een geschenk zijn om te helpen bij het al jong leren dealen met moeilijkheden in het leven.

Tegeltjes wijsheid

In de slaapkamer van mijn ouders hing vroeger een tegeltje met de tekst:

Van het concert des levens krijgt niemand een program

Als kind moest ik er altijd naar kijken en begreep ik het niet zo goed. Nu denk ik wel eens dat het een mooie reminder kan zijn voor ouders om hen te helpen met het kleine dagelijkse leed zodat zij hun kinderen helpen voorbereiden op het grote leed wat op een dag vast aan de deur klopt.
Wanneer kinderen al van jongsafaan oefenen in het omgaan met onrecht, zullen ze meer zelfvertrouwen en veerkracht ontwikkelen die hen helpt om de grote tegenslagen aan te pakken.


Dit artikel werd gepubliceerd in de weekendbijlage van het Friesch Dagblad van 2 juni 2019.

Spreekt deze blog je aan? Ik vind het een compliment als je deze deelt. Wanneer je deze tekst of gedeeltes daarvan wilt gebruiken, vraag dan even toestemming.

Wil je weten hoe ik werk met ouders en kinderen, of wil je meer lezen over de training Ik leer leren? Like dan nu mijn facebookpagina om iedere dag te lezen en kijken over alles wat met kinderen heeft te maken. Kijk of ik iets voor je kan betekenen om met kinderen en hun ouders te werken op mijn website van de opleiding tot kindercoach en opvoedcoach


Meer artikelen:

Lees ook: Is het wijs om kinderen te coachen?
Lees ook: Wie ruimt jouw rotzooi op?
Lees ook: Waarom moet alles leuk zijn?
Lees ook: Hoe ga je om met tegenslag?
Lees ook: Hoe deal je met onrechtvaardigheid?
Bekijk ook: Hoe leer je volgehouden aandacht?
Bekijk ook: Hoe leer je omgaan met emoties?
Bekijk ook: Heb je ook een dramaqueen in huis?
Bekijk ook: Wat moet je met claimende kinderen?
Bekijk ook: Tegen je verlies kunnen

De illustratie is van Aly Westerhuis.

Geplaatst in executieve functies, Faalangst, gepubliceerde artikelen, Opvoeden in deze tijd, Stof tot nadenken | Een reactie plaatsen

Gameverslaving?

Wat zijn de criteria om je zorgen te maken over gamegedrag van je puber?
Wanneer moet je je zorgen maken en wanneer kun je ze rustig laten zitten?
Veel ouders zijn bang dat hun puber teveel aan het gamen is. Hoe moet je ermee omgaan als je puber veel uren doorbrengt met gamen?
Bekijk het in dit filmpje:

.

.

Lees ook: To game or not tot game: Wanneer is mijn kind gameverslaafd?


Wil je weten hoe ik werk met ouders en kinderen, of wil je meer lezen over de training Ik leer leren? Like dan nu mijn facebookpagina om iedere dag te lezen en kijken over alles wat met kinderen heeft te maken. Kijk of ik iets voor je kan betekenen om met kinderen en hun ouders te werken op mijn website van de opleiding tot kindercoach en opvoedcoach

Geplaatst in filmpjes, Pubers | Een reactie plaatsen

Waarom leren plannen vaak niet de beste oplossing is

Heb jij dat ook?
Dat je denkt dat als je goed kunt plannen je problemen dan opgelost zijn?
En dat als leerlingen en pubers goed kunnen plannen, dat de hoge cijfers dan vanzelf komen?
En denk je nu werkelijk dat het probleem daarmee is opgelost?
Nou mooi niet!!
Want…… die prachtige planning moet nog wel uitgevoerd worden….
Enn… inzetten op leren plannen zonder een goed vervolg is verloren moeite. Dat is net zoiets als verwachten dat je met een hoog IQ automatisch de universiteit wel haalt.

De mythe van goed kunnen plannen

Bij de aanmelding van de meeste kinderen en pubers voor de training Ik leer leren, komt de hulpvraag leren plannen naar voren. En dat is ook best logisch want als je een goed overzicht hebt van wat je te doen staat, scheelt dat een heel stuk.
Bij de meeste kinderen gaat het plannen niet vanzelf en kunnen ze zeker enige hulp gebruiken hoe ze het kunnen aanpakken om hun taken gedaan te krijgen. Want dat is immers de functie van het plannen?
In de brugklas is dit ook meestal één van de eerste zaken die met de piepers wordt besproken en waar aandacht voor is.
Hoe kan het dan dat dat de vraag naar goed plannen blijft?
Zou dit te maken kunnen hebben met de focus op het kunstje plannen in plaats van het voltooien van de taak?
En dat we verwachten dat als een kind goed kan plannen de hoge cijfers als vanzelf binnenrollen?

Wat is plannen eigenlijk?

Plannen is de activiteit die ervoor zorgt dat je een soort van werkplan krijgt wat er uiteindelijk voor zorgt dat je precies weet WAT, WANNEER, op WELKE manier je iets moet doen en wanneer je het AFGEROND moet hebben.
Een mooie planning zorgt ervoor dat je bij wijze van spreken in één oogopslag kunt zien wat er op elk moment van je wordt verwacht zodat je een resultaat hebt aan het eind.
Voor een planning moet je dus iets doen en vrijwel iedere methode kent prachtige formulieren of formats die je in kunt vullen, al dan niet met kleur en mooie symbolen.
In ieder programma wat kinderen voorbereidt op leren, zit dus plannen verwerkt.

En dan heeft de leerling een prachtige planning

Leren plannen is dus heel eenvoudig en leerlingen vinden het meestal best leuk om te doen. Immers, het is bijna een creatieve bezigheid en ziet er na afloop prachtig uit.
Een taak is opgedeeld in hapklare brokken en verdeeld over het aantal dagen wat de leerling denkt nodig te hebben. De eerste stap naar mooie resultaten is hiermee gezet.
Maar hoeveel zin heeft het werkelijk om zo hoog in te zetten op het leren plannen?

En dan het vervolg

Het leuke is dat de meeste pubers en jongeren bij het vragen naar de aanwezigheid van planningen, direct antwoorden dat ze dit heel goed kunnen.
Alleen….. de planning uitvoeren is nogal eens het probleem!
Het leren plannen zelf is een makkie voor de meeste pubers en jongeren en hebben ze al snel onder de knie. Zeker zodra ze een paar voorwaarden hebben geleerd……..

Wat er nog vóór het plannen komt

Wil je een realistische planning kunnen maken dan moet je eerst weten op welke manieren jij je werk aanpakt, hoe je weet wat je moet doen voor een taak en hoe je weet of je de taak klaar hebt en kunt stoppen.
Dit betekent dat een planning pas tot uitvoering kan komen als een leerling weet wat hij heeft te doen:

  • Uit welke delen bestaat de taak?
  • Hoe lang heb je nodig om een pagina te lezen?
  • Maak je samenvattingen of mindmaps?
  • Hoeveel tijd kost het maken van een overzicht je?
  • Wat is je criterium voor genoeg geleerd?
  • Op welke manier leer jij het best?
  • Waar leer je het best en op welk tijdstip?
  • Wanneer moet de taak af zijn?
  • Etc..

Dit betekent dus dat je al over behoorlijke zelfkennis moet beschikken om een planning te kunnen maken en dat je daarvoor al hebt geoefend met taken en tijd die het je kost.

En dan na het plannen

Wanneer er dan een prachtige planning ligt, komt het aan op uitvoering.
Hier beginnen de problemen pas echt afgaande op de grootste klacht. Want HOE gaat het je lukken om die prachtige planning tot uitvoer te brengen?

De slechte starters

Allereerst is er een categorie leerlingen die moeilijk tot werken kan komen. Ik noem dit de kinderen zonder startmotor, Deze kinderen worden vaak lui genoemd, maar niets is minder waar. Heel vaak weten ze niet goed waar ze moeten beginnen, hoe ze het aan moeten pakken of voelen ze zich onzeker en moeten een paar keer goed horen wat ze moeten doen. Soms krijgen ze ook hun werk en spullen niet goed georganiseerd waardoor ze het overzicht missen.
Wil deze leerling zijn planning uitvoeren dan moet je dus eerst investeren in een startmotor en ontdekken wat de startknop is. Je ziet dan dat ze daarna gaan als een speer.

De opgevers

Een volgende categorie leerlingen zijn de pubers of jongeren die hun taak saai vinden of er geen zin meer in hebben en geen motivatie kunnen vinden.
Deze categorie heeft moeite met doorzetten en het volhouden van een taak.
De illusie is dat motivatie van binnenuit moet komen, maar dat zal deze leerlingen niet helpen. Zij hebben iets nodig om door te gaan en ook dit kan per kind verschillen. Voor de ene is het een stok achter de deur, voor de ander de motivatie van gelukte resultaten en voor weer een ander leren accepteren dat er ook vervelende dingen zijn in je leven.

Waarom zou je zo nodig moeten plannen?

Los van bovenstaande zijn er ook gewoon heel veel mensen die beslist niet uit de voeten kunnen met planningen en van nature beter presteren door het werken in buien en een energie boost. Die moet je vooral ook niet lastig vallen met het maken van een planning en al helemaal niet met het zich houden aan een planning.
Deze mensen functioneren domweg het beste met een stevige deadline en een nacht doorhalen voor het beste resultaat.

Zou het daarom ook niet veel realistischer zijn om kinderen al jong te laten ontdekken wat bij hen past? En hen te helpen zich te focussen op de taak die ze moeten volbrengen en hen de gelegenheid te geven OF een planning kan helpen en HOE een planning dan kan helpen?

En laten we bij de training Ik leer leren nu precies dat doen. Intunen op wat het beste bij de leerling past en hem daarin coachen in plaats van standaard concepten, formats en truukjes erdoor te drukken.
Ontdekken wat de sterke en zwakkere punten zijn om doelen te halen en dan ontdekken hoe dit verbeterd kan worden.

Wat zelfkennis doet voor leren plannen

Want als je weet hoe jij het beste onthoudt, hoe jij omgaat met concentratie en falen en motivatie en hebt ontdekt hoe goed jij de zogenaamde executieve functies hebt ontwikkeld, dan is er een dikke kans dat je ontdekt of je alle prachtig mooie formulieren van een planning heel hard nodig hebt om tot goed cijfers te komen of dat dit absoluut niet aan je is besteedt.

En dan zou het best kunnen dat voor sommige vakken een mooie planning kan helpen en bij andere vakken een nacht doorhalen voor het beste resultaat.

Tip: Lees ook eens de artikelen en bekijk de filmpjes van hieronder voor meer informatie


Spreekt deze blog je aan? Ik vind het een compliment als je deze deelt. Wanneer je deze tekst of gedeeltes daarvan wilt gebruiken, vraag dan even toestemming.

Wil je weten hoe ik werk met ouders en kinderen, of wil je meer lezen over de training Ik leer leren? Like dan nu mijn facebookpagina om iedere dag te lezen en kijken over alles wat met kinderen heeft te maken. Kijk of ik iets voor je kan betekenen om met kinderen en hun ouders te werken op mijn website van de opleiding tot kindercoach en opvoedcoach


Meer artikelen:

Lees ook: Het kind zonder startmotor
Lees ook: Recepten voor het creëren van faalangst bij kinderen
Lees ook: 13 redenen voor concentratieverlies en onoplettendheid
Lees ook: Het slagveld van Havo 2 en Vwo 2
Lees ook: Geloof jij ook in de onzin van leerstijlen?
Bekijk ook: Het kind zonder startmotor
Bekijk ook: Wat zijn executieve functies en hoe ontwikkel je ze?
Bekijk ook: Wat is plannen en organiseren?
Bekijk ook: Hoe ga je om met leerproblemen en motivatieproblemen?
Bekijk ook: Hoe leer je als beelddenker?

De illustratie is van Kitty Blüm.

Geplaatst in Concentratieproblemen, executieve functies, Faalangst, Hoogbegaafd, Leerproblemen, Stof tot nadenken, Wist je dat? | Een reactie plaatsen